Αρχαίο Ηραίο

Το αρχαίο Ηραίο στην Αργολίδα  είναι ένα ιερό που βρίσκεται ανάμεσα στο Άργος  και τις Μυκήνες, στις πλαγιές του λόφου Αετόβουνο. Κατά την αρχαιότητα ήταν το κέντρο λατρείας της Ήρας, πολιούχου του Άργους και ιδρύθηκε στα μισά του 8ου αιώνα π.Χ. σε ένα κομβικό σημείο της αργολικής πεδιάδας, αφού τότε αποτελούσε οδικό άξονα μήκους 5 χιλιομέτρων που συνδεόταν με τις Μυκήνες.

Το αρχαίο Ηραίο, φημισμένο σ’ όλο τον αρχαίο κόσμο και αφιερωμένο στη  Ήρα που ευλογεί την αφθονία και προστατεύει στον πόλεμο, ήταν αρχικά θρησκευτικό κέντρο της περιοχής και αργότερα επίσημο θρησκευτικό κέντρο αποκλειστικά για το Άργος. Σύμφωνα με την παράδοση, χτίστηκε στην νοτιοδυτική πλαγιά ενός υψώματος από τον ήρωα Άργο ή το Φορωνέα, γιο του ποταμού-θεού Ινάχου. Εδώ, επίσης λέει η παράδοση ότι ο Αγαμέμνονας δέχτηκε τον όρκο των Ελλήνων πριν ξεκινήσουν για την Τροία.

Ο μύθος συνδέει το ιερό με την ιστορία των δύο αδερφών Κλέοβι και Βίτωνα, που, αντί βοδιών, έσυραν οι ίδιοι την άμαξα της ιέρειας μητέρας τους για να την μεταφέρουν στον τόπο όπου γίνονταν η τελετή της γιορτής της Ήρας. Φτάνοντας στον προορισμό τους, αποκοιμήθηκαν κουρασμένοι και έμειναν έτσι για πάντα. Ο θάνατος τους βρήκε στην ακμή της νιότης και της αρετής τους, και γι’αυτό ήταν η μεγαλύτερη τιμή για την πράξη τους.

Η περίοδος ακμής του ιερού τοποθετείται στις αρχές του 6ου και στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ., μέχρι και την καταστροφή του το 423 π.Χ πιθανόν από την πυρκαγιά που προκάλεσε η απροσεξία της ιέρειας Χρυσηίδας.
Πάνω στο αρχαίο Ηραίο οικοδομήθηκε ένας από τους πρώτους περίπτερους δωρικούς ναούς, που διατήρησε τους αρχαϊκούς ξύλινους κίονες έως την καταστροφή του. Ο ναός περιβάλλονταν από 12 x 6 στύλους δωρικού ρυθμού, ενώ υπήρχε και χρυσελεφάντινο άγαλμα της Ήρας, καλλιτέχνημα του Πολύκλειτου.

Μετά από μία περίοδο ύφεσης και την πόλη του Άργους να ανακτά τις δυνάμεις της έχοντας κατακτήσει τις μικρότερες πόλεις της αργολικής πεδιάδας, την Τίρυνθα και τις Μυκήνες στα μέσα του 5ου αι. π.Χ.,. το αρχαίο Ηραίο απέκτησε μνημειακό χαρακτήρα με τη διαμόρφωση της επίσημης εισόδου, ενώ στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. ο αρχιτέκτονας Ευπόλεμος, αντικατέστησε τον καταστραμμένο ναό με ένα νέο δωρικό, λίγο πιο κάτω. Αργότερα προστέθηκαν στα δυτικά του ιερού ένα ελληνιστικό γυμνάσιο και ρωμαϊκά λουτρά.
Στο αρχαίο ηραίο τελούνταν η πιο φημισμένη γιορτή αφιερωμένη στην Ήρα, τα Ηραία (ή Εκατόμβαια γιατί θυσίαζαν 100 βόδια ), που άρχιζαν με πομπή από την πόλη του Άργους και γιορτάζονταν το δεύτερο χρόνο κάθε ολυμπιάδας. Από τον 6ο αιώνα π.Χ., όπου ο Ηρόδοτος τοποθετεί την απαρχή τους, έως τον 3ο αιώνα π.Χ. όποτε μεταφέρονται στο Άργος, διεξάγονταν επίσης στο ιερό αγώνες που συμπεριλήφθηκαν στην ομάδα των μεγάλων πανελλήνιων, των οποίων οι νικητές ονομάζονται «περιοδονίκαι» και λάμβαναν έπαθλα, χάλκινα αντικείμενα, όπως υδρίες, τρίποδα, ασπίδες και κρατήρες. Μετά την μεταφορά τους στο Άργος, τελούνταν μαζί με τα Νέμεα.