Μανιτάρια

Δεκάδες είναι οι ποικιλίες των άγριων μανιταριών που φύονται στην κρητική ύπαιθρο. Οι κάτοικοι ανάλογα με την περιοχή, τα αναφέρουν με διαφορετική ονομασία. Γενικώς τα αποκαλούν ωμανίτες, ενώ στα Χανιά λέγονται μανίτες.

Φυσικά η κατανάλωση άγριων μανιταριών απαιτεί προσοχή, γιατί παντού υπάρχουν και τα δηλητηριώδη είδη, γι’ αυτό και δεν πρέπει να πάτε να τα μαζέψετε μόνοι σας αν δεν τα γνωρίζετε.

Στην Κρήτη οι γνώστες λέγονται «κατεχάρηδες» αυτοί δηλαδή που κατέχουν, που γνωρίζουν. Οι «ειδικοί» πραγματοποιούν εξορμήσεις για τη συλλογή των μανιταριών, αφού αποτελούν έναν εξαιρετικό μεζέ, ιδανική συνοδεία για την κρητική ρακή και έχουν τη δική τους θέση στο κρητικό τραπέζι.

Στην τοπική διάλεκτο μερικές μόνο από τις ονομασίες των ποικιλιών είναι: κουμαρίτες, λαδίτες, σφουγγαρίτες, πρινίτες, ψωμόφουσκες, ατρικίτες, δροσουλίτες, μπλαβοκουμαρίτες, χαβιαρόφουσκες, γλιτσίτες, κουκουλίτες.

Από τον Δεκέμβριο μέχρι τον Φεβρουάριο είναι η κατάλληλη εποχή για τη συλλογή των μαντιταριών, τα οποία μάλιστα δεν πρέπει να ξεριζώνονται, όπως γνωρίζουν οι πιο συνειδητοποιημένοι συλλέκτες τους. Μόνο τα κόβουν, ώστε στο ίδιο σημείο να μείνει η ρίζα και να ξαναφυτρώσουν αργότερα.

Οι παραδοσιακές συνταγές στις οποίες χρησιμοποιούνται τα μανιτάρια είναι αναρίθμητες π.χ. πιλάφι με κουμαρίτες, τσιγαριαστά μανιτάρια που διατηρούνται όπως το κρέας, τηγανητούς οφτούς μανίτες στη χόβολη με αλεύρι και λάδι, μανιτάρια στιφάδο, και συμπλήρωμα σε σαλάτα και σε πλήθος φαγητών.

Τα μανιτάρια είναι τροφή γευστική με χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη και νάτριο, μειωμένης θερμιδικής αξίας, ικανοποιητική πηγή βιταμινών C και D, σιδήρου, ψευδαργύρου, φωσφόρου, καλίου, χαλκού και σεληνίου, ενώ περιέχουν ακόμη βιταμίνες του συμπλέγματος Β, ριβοφλαβίνη, νιασίνη και παντοθενικό οξύ.