Ναός Ζωοδόχου Πηγής (Αλικιανού)

Ο Ναός Ζωοδόχου Πηγής βρίσκεται μεταξύ των χωριών Κουφός και Αλικιανός και απέχει 14 χιλιόμετρα από τα Χανιά. Οι ντόπιοι τον αποκαλούν και Άη κυρ Γιάννη από το όνομα του κτήτορα του οσίου Ιωάννη του Ξένου ή Ερημίτη.

Ο Ναός Ζωοδόχου Πηγής υπολογίζεται ότι κατασκευάστηκε το 1030 αλλά στο πέρασμα των αιώνων έγιναν πολλές αλλαγές και προστέθηκαν και νέα αρχιτεκτονικά μέλη. Ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του σταυροειδούς με τρούλο με έντονα προεξέχουσες τις πλάγιες κεραίες του σταυρού.

Τις επιφάνειες του Ναού Ζωοδόχου Πηγής εσωτερικά καλύπτει τοιχογραφικός διάκοσμος σε δύο στρώματα. Αν και η κατάσταση διατήρησης δεν είναι πολύ καλή, πρόκειται για έργο ενός πολύ ικανού τεχνίτη. Εικονίζονται μορφές όρθιων, μετωπικών ιαματικών αγίων στους τοίχους και στηθαίων στο σταυροθόλιο.

Το δεύτερο στρώμα περιλαμβάνει την Παναγία Πλατυτέρα στην αψίδα, μορφές ολόσωμων και στηθαίων αγίων, σκηνές του ευαγγελικού κύκλου. Μεταξύ των σκηνών στη θέση του μεταγενέστερου, κτιστού τέμπλου, παριστάνεται ο Ιωάννης ο Ξένος ανάμεσα σε μαθητές του.

Ο Ναός Ζωοδόχου Πηγής είχε υποστεί τεράστιες φθορές στο πέρασμα των αιώνων και αναστηλώθηκε αρχικά πρόχειρα από τους κατοίκους και στη συνέχεια, περί το 1950, από τον ακαδημαϊκό Α. Ορλάνδο.

Πρόσφατα στον Ναό Ζωοδόχου Πηγής πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης του και συντήρησης του τοιχογραφικού διακόσμου. Κατά τις εργασίες υποθεμελίωσης πραγματοποιήθηκε ανασκαφή στο εσωτερικό και εξωτερικά περιμετρικά του ναού, όπου αποκαλύφθηκε ένα μεσοβυζαντινό νεκροταφείο με χρήση από τον 11ο μέχρι τον 19ο αιώνα. Επίσης ανακατασκευάστηκε και ο τρούλος του.