Ριζίτικα Τραγούδια

Τα ριζίτικα τραγούδια είναι παραδοσιακά τραγούδια της Κρήτης. Ονομάστηκαν έτσι γιατί προέρχονται από τους προγόνους, από τις ρίζες του λαού και από τους ανθρώπους που ζούσαν στις «ρίζες» των βουνών.

Τα ριζίτικα τραγούδια καλύπτουν πολλούς τομείς της έκφρασης του λαού. Είναι τραγούδια της τάβλας (του τραπεζιού), της στράτας (εν πορεία), ενώ λέγονται επίσης στους γάμους, στις γιορτές και στις βαπτίσεις, δηλαδή στα γλέντια. Είναι ηρωικά – επαναστατικά κατά των κατακτητών, ιστορικά, αφηγηματικά, της ξενιτιάς, θρησκευτικά, αλληγορικά, της αγάπης, ποιμενικά κ.ά. Η μουσική στα ριζίτικα τραγούδια είναι σοβαρή και οι στίχοι δείχνουν συνήθως τον πόνο των ανθρώπων γι’ αυτό και δεν χορεύονται.

Τα ριζίτικα τραγούδια τραγουδιούνται σε 32 μελωδίες, ή ομαδικά – χορωδιακά, ή αρχικά άδεται ένα ημιστίχιο από έναν τραγουδιστή και κατόπιν αυτό επαναλαμβάνεται χορωδιακά από την παρέα. Δεν υπάρχει πάντα ομοιοκαταληξία, ο στίχος δεν είναι πάντα δεκαπεντασύλλαβος.

Τα ριζίτικα τραγούδια σπάνια συνοδεύονται στις παρέες με λαούτο, βιολί ή λύρα. Οι Κρητικοί πριν και μετά τραγουδούν σε αργό ρυθμό μελωδικούς σκοπούς του χανιώτικου συρτού με μαντινάδες.

Το πιο γνωστό ριζίτικο τραγούδι είναι η «Ξαστεριά» και έγινε ευρέως γνωστό σε όλη την Ελλάδα τον 20ο αιώνα με τον Νίκο Ξυλούρη.