Άγιος Πέτρος Δομινικανών

Ο Άγιος Πέτρος Δομινικανών ή για τους ντόπιους ο ναός Πέτρου και Παύλου, βρίσκεται στην καρδιά της πόλης του Ηρακλείου και δίπλα από το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.

Αποτελώντας ένα διατηρητέο μνημείο από την εποχή της Φραγκοκρατίας, το χτίσιμο του Άγιου Πέτρου Δομινικανών ξεκινά από τα μέσα του 13ου αιώνα και συνεχίζεται με οκτώ αλλεπάλληλες οικοδομικές και ανακατασκευαστικές φάσεις μέχρι και την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Πάντως, η παράδοση αναφέρει ότι η ανέγερσή του ναού είχε προγραμματιστεί ήδη από το 1248, αλλά τελικά πραγματοποιήθηκε μετά το 1253, όταν ο Άγιος Πέτρος είχε ανακηρύχθηκε Όσιος.

Οικοδομείται λοιπόν επί Ενετοκρατίας, σε στρατηγική θέση – μεταξύ του ενετικού λιμανιού Ηρακλείου και της Πύλης Δερματά (μεγάλο μέρος της οποίας σήμερα έχει καταστραφεί), εκεί που στις μέρες μας συναντάται η παραλιακή λεωφόρος Σοφοκλή Βενιζέλου. Χρησίμευσε ως το καθολικό της Μονής του Τάγματος των Δομινικανών (Domenicani Predicatori), καθώς επίσης στον Άγιο Πέτρο Δομινικανών ενταφιάζονταν κι όλοι οι επιφανείς Βενετοί, αλλά κι οι πνευματικοί του τόπου.

Κατά τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας, οι Οθωμανοί τον μετέτρεψαν σε τζαμί για να τιμήσουν τον Σουλτάνο Ιμπραήμ, ενώ από τον 14ο μέχρι και τον 18ο αιώνα υπέστη αρκετές καταστροφές εξαιτίας των μεγάλων σεισμών που έγιναν στο νησί (καθώς και λόγω της μεγαλοπρεπούς αρχιτεκτονικής του με την χαρακτηριστική απουσία αντηρίδων). Έπειτα, αγοράστηκε από την Ενορία του Αγίου Δημητρίου Λιμένος.

Αρχιτεκτονικά, ο Άγιος Πέτρος Δομινικανών διατηρεί τα σημαντικότερα στοιχεία της αρχικής του κατασκευής και θεωρείται ένα από τα παλαιότερα μνημεία αρχιτεκτονικής των Κιστερκιανών Μοναχών του 12ου αιώνα, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα, καθώς κι ένα από τα παλαιότερα εν γένει μνημεία της αρχιτεκτονικής του 13ου αιώνα. Μέχρι το 15ο αιώνα, προστέθηκαν σ’ αυτόν τέσσερα παρεκκλήσια στη νότια πλευρά του, στο ένα από τα οποία διατηρούνται μέχρι και σήμερα αξιόλογες τοιχογραφίες, ενώ και στα τέσσερα αυτά παρεκκλήσια βρέθηκαν τάφοι σημαντικών προσωπικοτήτων.

Ο ναός του Αγίου Πέτρου Δομινικανών όμως, ξεχωρίζει, κυρίως για την διώροφη διάταξη των αρχικών παρεκκλησίων του ιερού του, καθώς κάτι τέτοιο δεν έχει εντοπιστεί πουθενά αλλού. Επιπλέον, αποτέλεσε πρότυπο και για την οικοδόμηση του ναού του Αγίου Νικολάου στα Χανιά.

Από το 1993 κι εξής, έχουν πραγματοποιηθεί πολλαπλές αρχαιολογικές ανασκαφές στην τοποθεσία (με τα ευρήματά τους να εκτίθενται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης), που αποκάλυψαν ότι στη θέση του Αγίου Πέτρου Δομινικανών κατά το παρελθόν στεγάστηκε και λειτουργούσε εργοστάσιο σταφίδας με την επωνυμία «Καστέλλα.

Τις τελευταίες δεκαετίες τόσο το καθολικό, όσο και τα κτίσματα της παλιάς Μονής του Αγίου Πέτρου αναστηλώνονται, καθώς επίσης ο περιβάλλων χώρος απαλλοτριώθηκε και λειτουργεί ως οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος που είναι επισκέψιμος για το κοινό.

Most Popular