Κόφινας

O Κόφινας αποτελεί την πιο ψηλή κορυφή των Αστερουσίων ορέων (στα 1.231 μέτρα) και καταλαμβάνει μια μεγάλη έκταση του νότιου τμήματος της Κρήτης.

Όντας ένα τραχύ βουνό που στην κορυφή του μοιάζει με κοφίνι (εξού και η ονομασία του), με δάση πεύκων και χαρουπιάς στις νότιες πλαγιές του, η σημασία του Κόφινα είναι μεγάλη για την περιοχή. Επάνω του φωλιάζουν μεγάλα αρπακτικά πουλιά (ανατολικά της κορυφής λειτουργεί οργανωμένη ταΐστρα και παρατηρητήριο πουλιών), καθώς επίσης φυτρώνουν διάφορα ενδημικά και προστατευόμενα είδη φυτών, συνεπώς ολόκληρο το βουνό συγκαταλέγεται στο Ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000.

Παράλληλα, είναι τεράστια κι η αρχαιολογική σπουδαιότητα του βουνού, καθότι η εικόνα της μορφολογίας του εδάφους του, καθώς επίσης το γεγονός ότι προσφέρει την καλύτερη οπτική γωνία στη νότια ακτογραμμή του Ηρακλείου, έκαναν τους προγόνους της Κρήτης, τους Μινωίτες, να χτίσουν στην κορυφή του ένα ιερό που λειτουργούσε μέχρι και τις αρχές του 7ου αιώνα. Στη θέση αυτού του ιερού πολύ αργότερα οικοδομήθηκε ένα πέτρινο εκκλησάκι, αυτό του Τιμίου Σταυρού.

Οι ανασκαφές που έγιναν το 1960-1990 στην περιοχή έφεραν στο φως πήλινα εδώλια ζώων. Στον Κόφινα, εκτός των άλλων, φυτρώνουν και τρία πολύ ιδιαίτερα δέντρα που απαντώνται σε λίγες περιοχές της Κρήτης, γνωστά ως «μηλίτσες», επειδή οι καρποί τους μοιάζουν με μικροσκοπικά μήλα. Μάλιστα πιστεύεται ότι έχουν θεραπευτικές ιδιότητες και μια τοπική παράδοση λέει ότι φύτρωσαν εκεί που χύθηκε το αίμα μιας άτυχης γυναίκας, όταν ανέβαινε στο βουνό για να προσκυνήσει.

Κάθε χρόνο στα μέσα του Σεπτέμβρη ζωντανεύει η κορυφή του Κόφινα. Άνθρωποι κάθε ηλικίας σε όλο το νησί ανηφορίζουν, περπατώντας σε μονοπάτια ξεφτισμένα από το χρόνο, αναζητώντας στο μυστήριο του ύψους, την επαφή με το θεό. Όσο κι αν είναι δύσκολη η πορεία, δίπλα σε απότομους μεγάλους γκρεμούς, ακόμη και οι ηλικιωμένοι δεν διστάζουν να ανηφορίσουν μέχρι το μικρό ναό για να πάρουν μέρος σε μια ιεροτελεστία.

Την παραμονή του Τιμίου Σταυρού, οι πιστοί από τα γύρω χωριά ανεβαίνουν στην κορυφή και επιδίδονται σ’ ένα πανάρχαιο έθιμο ευλογίας. Μαζεύουν τα μήλα, τα οποία και βάζουν στο νερό για να μουλιάσουν όλη νύχτα, και την επόμενη μέρα ευλογούνται από τον ιερέα και μοιράζονται στον παρευρισκόμενο κόσμο, ενώ η δεντρολατρεία αυτή λογίζεται σαν μια πρωτόγονη Θεία Κοινωνία και τα μήλα ως τα αντίδωρα.

Εκεί λένε, θα κατοικούσε ο Θεός, αν υπήρχε. Από παντού το μάτι χάνεται στη θέα που ταξιδεύει πάνω από το Λιβυκό πέλαγος, ενώ οι ήχοι από τα κουδούνια των κοπαδιών και τις απόκοσμες φωνές των βοσκών αποπνέουν κάτι το υπερβατικό. Οι ντόπιοι επίσης υποστηρίζουν ότι κάθε Γενάρη ο ήλιος ανατέλλει ακριβώς πάνω από την κορυφή του Κόφινα, ενώ η όψη του αλλάζει ανάλογα με το πώς και από που θα τον κοιτάξεις. Το ίδιο συμβαίνει και με το τοπίο του. Η νότια πλευρά του διακρίνεται για μια σειρά από γκρίζα απότομα βράχια και ένα πολύ αραιό πευκόδασος, κι από την άλλη, προς τα βόρεια, θυμίζει κάτι από αφρικανική έρημο (κάποτε ο τόπος ήταν εύφορος αλλά η εντατική κτηνοτροφία τον απογύμνωσε).

Με απεριόριστη θέα σε κάθε ακρωτήρι και όρμο νότια του Ηρακλείου, από τις Τρεις Εκκλησιές, το Λέντα, τους Καλούς Λιμένες, και την παραλία Αγίου Ιωάννη μέχρι και το όρος Κεφάλι, σε μία έκταση με σπηλιές, προϊστορικά ευρήματα, και βυζαντινά μοναστήρια, ο Κόφινας αποτελεί μία από τις αξέχαστες αποδράσεις για όσους τολμήσουν να περπατήσουν επάνω του, ή έστω να κάνουν μια στάση πριν το προσκύνημά τους στη Μονή Κουδουμά.

Η ανάβαση στην κορυφή του Κόφινα είναι σχετικά σύντομη και εύκολη εκτός απ’ ορισμένα απότομα σημεία και διαρκεί μέσο όρο 20 λεπτά. Δεν υπάρχει κάποιο χαραγμένο μονοπάτι, αλλά μερικά λαξευτά απότομα σκαλιά – στη βόρεια πλευρά των βράχων του – που μπορεί ν’ ακολουθήσει ο επισκέπτης. Μέχρι ένα σημείο μπορεί να πάει και με το αυτοκίνητο, είτε από το χωριό Καπετανιανά (δυτικά του βουνού), ή από τις Στενές, αλλά η ανάβαση στην «ιερή κορυφή» επί της ουσίας ξεκινάει από το εκκλησάκι της Παναγίας Κεράς.

Επιπλέον, την πρώτη Κυριακή του Απριλίου κάθε χρόνο, αθλητές από όλη την Ελλάδα δίνουν το παρόν στον Μαραθώνιο του Κόφινα (συνολικού μήκους 24 χιλιομέτρων ), που ξεκίνησε παλιότερα από τους ντόπιους σαν τάμα στην Παναγία της Μονής Κουδουμά. Οι μαραθωνοδρόμοι, που καταφέρνουν να διανύσουν όλη την απόσταση, στο τέλος δροσίζονται με μια βουτιά στα κρύα νερά του Λιβυκού πελάγους, και προσφέρεται γεύμα σ’ όλους τους παρευρισκόμενους, αθλητές και θεατές.

Most Popular