Μονή Παναγίας Καλυβιανής

Η Μονή Παναγίας Καλυβιανής συναντάται στην πεδιάδα της Μεσσαράς και σε απόσταση αναπνοής από τη Φαιστό, ενώ απέχει περίπου 60 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από το Ηράκλειο, με κατεύθυνση το χωριό των Αγίων Δέκα και τις Μοίρες. Όντας ένα σχετικά νεότερο μοναστήρι, η Μονή Παναγίας Καλυβιανής χτίστηκε πάνω στα ερείπια ενός παλαιότερου μοναστηριού ένα γύρω το 1873.

Ο παλιός ναός, που συναντάται στο δυτικό τμήμα της Μονής Παναγίας Καλυβιανής, ήταν οικοδόμημα του 14ου αιώνα κι ανήκε σε κάποιον Ενετό φεουδάρχη, ενώ φέρει ακόμη στο εσωτερικό του μέρος τμήματα του τοιχογραφικού διακόσμου του, καθώς επίσης διαθέτει κι ένα ξεχωριστό κτιστό τέμπλο, στη νότια πλευρά του. Ο νέος και μεγαλύτερος ναός με τον τρούλο, είναι βυζαντινού ρυθμού, κι έχει τρία κλίτη, ενώ είναι καθιερωμένος στο Γενέσιο, τον Ευαγγελισμό και την Κοίμηση της Θεοτόκου.

Εκεί, βρίσκεται σήμερα και η παλιά και θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, που μπορεί να επισκεφτεί ο ταξιδιώτης της περιοχής. Επιπλέον, στο συγκρότημα της μονής συμπεριλαμβάνεται κι ο ναός του Αγίου Χαράλαμπου, ο οποίος ασκήτεψε κατά το παρελθόν στο μοναστήρι.
Αναλυτικότερα, η μακρά ιστορία της Μονής Παναγίας Καλυβιανής, έχει ως εξής.

Επί Βυζαντίου, στην ίδια τοποθεσία, είχε ιδρυθεί ανδρικό μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία (απομεινάρι του οποίου είναι το μικρό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής), ενώ μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους, η περιοχή καταπατάται από τους μουσουλμάνους, και οι μοναχοί ζουν πια σαν «καλυβίτες» υπό τον ζυγό τους (εξού κι η ονομασία του σημερινού μοναστηριού).

Τελικά διαλύεται η Μονή και μόνο ο ναός συνεχίζει να λειτουργεί σποραδικά, μέχρι και το 1821, οπότε και καταρρέει εντελώς. Το 1865, ένας ντόπιος, αρχίζει ν’ επισκευάζει το ναό, και εξαιτίας μιας σειράς από περιστατικά που αποδόθηκαν σε ιερά θαύματα, ορδές πιστών καταφθάνουν στο μοναστήρι για να το προσκυνήσουν.

Ένα γύρω στο 1873, κάποιος ανακαλύπτει στο παρεκκλήσι της παλιάς μονής, που τότε βρίσκονταν μέσα στα κτήματα ενός Τούρκου, την εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.  Μετά από πολλές διαμάχες με τους Τούρκους, ξεκινά η απαλλοτρίωση του κτήματος κι η ανακατασκευή του μοναστηριού (1911). Το 1924, κατασκευάζεται ο νέος ναός, όπως κανείς τον συναντά μέχρι και σήμερα.

Από το 1956 κι έπειτα, και με πρωτοβουλία ενός πολύ δραστήριου μητροπολίτη, του Τιμόθεου Παπουτσάκη, δημιουργείται μια ολόκληρη «χριστιανική πολιτεία» με πολλά και διάφορα φιλανθρωπικά ιδρύματα και με κέντρο τη Μονή Παναγίας Καλυβιανής.  Τέλος, το 1961 η Μονή αναγνωρίζεται επίσημα με βασιλικό διάταγμα και μετατρέπεται σε γυναικείο κοινοβιακό μοναστήρι και συνεχίζει να λειτουργεί έτσι μέχρι και στις μέρες μας.

Σήμερα η Μονή Παναγίας Καλυβιανής έχει σπουδαίο κοινωνικό ρόλο στην τοπική κοινωνία, καθότι επιτελεί μεγάλο φιλανθρωπικό έργο. Μέσα στο μοναστήρι, εκτός από τον παλιό και το νέο ναό της Παναγίας, υπάρχει ένα συγκρότημα ιδρυμάτων, όπως για παράδειγμα ορφανοτροφείο θηλέων, γηροκομείο, οικοκυρική σχολή, Ίδρυμα νεανίδων, σχολή κοπτικής – ραπτικής, Δημοτικό σχολείο, τυπογραφείο, εργαστήριο υφαντικής, πλεκτικής, ιεροραπτικής, και κατασκηνώσεις, ενώ τα τελευταία χρόνια στους χώρους του μοναστηριού δημιουργήθηκε και το πολύ ενδιαφέρον Εκκλησιαστικό και Λαογραφικό Μουσείο Καλυβιανής με εκθέματα από την ευρύτερη περιοχή.

Most Popular