Κλήμα

Ξεχωριστός από τους οικισμούς της Φωκίδας είναι το Κλήμα, που οφείλει το όνομά του στα απέραντα αμπέλια της περιοχής, γεγονός που καταγράφεται από πολύ παλιά. Σήμερα το Κλήμα αποτελεί τη «σύνθεση» τριών οικισμών, καθώς εκτός από τον ομώνυμο, τα κοντινά Νέα Κούκουρα και η Πηγή, θεωρούνται συνοικισμοί της ίδιας ενότητας. Το Κλήμα βρίσκεται βορειοανατολικά από το Μοναστηράκι, χτισμένο πάνω σε λόφο, από όπου βλέπει κανείς την πεδιάδα του Μόρνου, την κοιλάδα της Μανδήλως, παραποτάμου του Μόρνου αλλά και ως πέρα, τον Κορινθιακό κόλπο. Από την Πηγή του Κλήματος, που είναι χτισμένη σε μεγαλύτερο υψόμετρο μπορούν οι επισκέπτες να θαυμάσουν το άγριο φαράγγι της Μαντήλως.

Τα Νέα Κούκουρα, το τρίτο «μέλος» του Κλήματος είναι ένας από τους πιο καινούριους συνοικισμούς της Φωκίδας και ένας από τους λίγους της χώρας που δημιουργήθηκε εξαρχής με σχέδιο πόλης. Χτίστηκε το 1965, όταν οι κάτοικοι του παλιού χωριού αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν λόγω κατολισθήσεων. Σήμερα, στη θέση που βρίσκονταν τα σπίτια του οικισμού που χρονολογείται από το Μεσαίωνα, στέκει η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου.

Η αρχαιολογική έρευνα έχει κατ’ επανάληψη επιβεβαιώσει πως το Κλήμα είναι χτισμένο σε σημείο που κατοικούταν από τα αρχαία χρόνια. Μελετητές υπολογίζουν πως εκεί βρισκόταν το αρχαίο Ευπάλιον, ενώ υπάρχουν και εικασίες ότι το Κλήμα ταυτίζεται με τον αρχαίο Οινεώνα.

Πολύ κοντά στα Κούκουρα, εντοπίστηκαν τα ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής 4ου μ.Χ. αι. πάνω στα οποία κατά το Βυζάντιο οικοδομήθηκε νέος ναός, αφιερωμένος στην Αναλήψη του Σωτήρος. Εντοιχισμένοι βυζαντινοί τάφοι, επιχρισμένες κρύπτες, ψηφιδωτά δάπεδα, ένα μοναδικό μεγάλο ομαδικό κολυμβητήριο και σύνθρονο γύρω από την Αγία Τράπεζα μαρτυρούν πως πρόκειται για σπουδαίο μνημείο της εποχής.

Στο Κλήμα υπάρχει ακόμα το μνημείο των πεσόντων του 5/42 συντάγματος με επικεφαλής τον Δημήτριο Ψαρρό. Εκεί βρισκόταν και το αρχηγείο του «Συντάγματος Ευζώνων», στο σπίτι του Παπα-Γιώργη Μπαράκου. Ένας σταυρός και ένα εκκλησάκι, όπου φυλάσσονται τα οστά των πεσόντων, είναι αφιερωμένα στη μνήμη των αντρών της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΚΚΑ, της οποίας ο Ψαρός ήταν και ιδρυτής, που έπεσαν θύματα του εμφυλίου πολέμου που συντάραξε την Ελλάδα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.