Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρα

Δυτικά του Γαλαξιδίου, στην κορυφή ενός λόφου περίπου στα 300 μέτρα υψόμετρο, είναι χτισμένη η Ιερά Μονή της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα Χριστού, που χρονολογείται από τον 13ου αιώνα. Ήδη από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια υπήρχε εδώ εκκλησία, η οποία όμως καταστράφηκε ολοσχερώς και η Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρα ξαναχτίστηκε από την αρχή περίπου στα 1250 από τον Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β’. Πρόκειται για σταυρεπίστεγο μονόκλιτο ναΐσκο με ορθογώνια κάτοψη.

Κατά την διάρκεια των αιώνων μοναχοί διαβιούσαν εδώ, με φυσικές καταστροφές όμως να διακόπτουν την ζωή του μοναστηριού. Στις αρχές του 20ού αιώνα επιχειρήθηκε για τελευταία φορά η εγκατάσταση μοναχών στη Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρα στο Γαλαξίδι, η προσπάθεια όμως εγκαταλείφθηκε σύντομα. Από το 1989 ωστόσο, εργασίες αναστήλωσαν τα ερειπωμένα μέρη της μονής, το αρχονταρίκι, τα κελιά και τον πέτρινο περίβολο και σήμερα εξακολουθεί να δέχεται ανθρώπους που θέλουν να ζήσουν κοντά στον Θεό ή επισκέπτες του ιστορικού αυτού μέρους.

Η θέα από την Μονή Μεταμόρφωσης του Σωτήρα είναι φανταστική, αφού εφόσον και ο καιρός το επιτρέπει, θα αγναντέψετε την καταπράσινη φύση, τα καταγάλανα νερά του Κρισσαίου Κόλπου με τα μικρά νησάκια που τον στολίζουν, το Γαλαξίδι, αλλά και τις απέναντι πλαγιές του Παρνασσού.

Το 1865 σε μια κρύπτη της ερειπωμένης τότε εκκλησίας της Μονής της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα , ο Γαλαξιδιώτης Κωνσταντίνος Στάθας ανακάλυψε το περίφημο «Χρονικό του Γαλαξιδίου». Γραμμένο από τον ιερομόναχο Ευθύμιο το 1703, όπως αναφέρεται στο ίδιο το χειρόγραφο, εξιστορεί την ιστορία της πόλης για μια περίοδο οκτώ αιώνων περίπου. Σήμερα φυλάσσεται στο Ναυτικό Μουσείο Γαλαξιδίου.