Αρχαιολογικός χώρος Σταυρωμένου

O αρχαιολογικός χώρος Σταυρωμένου βρίσκεται στο ομώνυμο χωριό  του νομού Ρεθύμνου και καλύπτει την ευρύτερη περιοχή Χαμαλευρίου  – Παγκαλοχωρίου  – Σταυρωμένου και Σφακακίου.

Μετά τις πρώτες ανασκαφές από τις αρχές του 20ού αιώνα στον αρχαιολογικό χώρο Σταυρωμένου, οι επόμενες που πραγματοποιούνται από τη δεκαετία του 1990 και μετά, έφεραν στο φως εκτεταμένα οικοδομικά συγκροτήματα με οικιστικό και εργαστηριακό χαρακτήρα. Μεταξύ των ευρημάτων είναι μια μαρμάρινη επιτύμβια στήλη του 5ου αιώνα π.Χ. με ανάγλυφη παράσταση νεαρού κυνηγού.

Για την πόλη των ιστορικών χρόνων έχουν προταθεί οι ονομασίες Αλλαρία, Άριον ή Άγριον , Παντομάτριον και Στήλαι.

Η μεγαλύτερη πυκνότητα των κτιρίων εντοπίζεται στους δύο λόφους Τσικουριανά και Κακαβέλλα, ακριβώς στα νότια του Σταυρωμένου και αναδεικνύει εκτεταμένη εγκατάσταση με ζωή από την πρωτομινωική περίοδο ΙΙΙ (περίπου 2.000 π.Χ.) έως τους χριστιανικούς χρόνους.

Στη θέση Τζαμπακάς, έχει αποκαλυφθεί οικοδόμημα της μεσομινωικής περιόδου (περίπου 2160-1900 π.Χ.), συνολικού εμβαδού 355 τ.μ., με πολλά δωμάτια και όροφο. Τη δυτική πτέρυγα του κτιρίου κατείχε συγκρότημα μαγειρείων. Η συστηματική συλλογή χώματος για την έρευνα κατά την ανασκαφή, απέδωσε μεγάλο αριθμό θρυμματισμένων καρπών ελιάς, κάτι που υποδηλώνει την παραγωγή ελαιόλαδου στο Χαμαλεύρι το 2.000 π.Χ. και ταυτόχρονα την χρήση της ελιάς ως καύσιμης ύλης για το μαγείρεμα και την θέρμανση. Στη θέση Μπολάνης, το επίμηκες λιθόστρωτο μονοπάτι που αποκαλύφθηκε, σε συνδυασμό με τα πήλινα σκεύη εξειδικευμένης χρήσης και τους απορριμματοφόρους λάκκους, υποδηλώνουν την ύπαρξη οργανωμένης βιοτεχνίας. Στη θέση “Πατέρας” ήρθε στο φως μία ακόμη οικία των μεσομινωικών χρόνων. Και στις τρεις παραπάνω θέσεις εντοπίστηκαν κυκλικά ορύγματα της υστερομινωικής περιόδου (περίπου 1190-1130 π.Χ.), που φαίνεται ότι συνδέονταν περισσότερο με συγκεκριμένη ιεροτελεστία, παρά με την εξυπηρέτηση χρηστικών αναγκών.

Στο Παγκαλοχώρι, η εύρεση πήλινου ειδωλίου θεάς, υποδηλώνει την ύπαρξη ενός λατρευτικού χώρου.

Το νεκροταφείο των μινωικών χρόνων εντοπίζεται στους λόφους που πλαισιώνουν τόσο το Σταυρωμένο όσο και τη γειτονική περιοχή του Αρσανίου και Παγκαλοχωρίου και βρέθηκαν αρκετοί διάσπαρτοι θαλαμοειδείς λαξευμένοι τάφοι της υστερομινωικής περιόδου.

Κατά μήκος της παραλιακής ζώνης του Σταυρωμένου και του Σφακακίου βρέθηκαν οικοδομήματα με λουτρά, μεγάλα δωμάτια και ψηφιδωτά δάπεδα της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου, ενώ στην ίδια περιοχή εντοπίστηκαν τα νεκροταφεία των κλασικών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων που φτάνουν μέχρι την ακτή.

Όλα τα ευρήματα των ανασκαφών από τον αρχαιολογικό χώρο Σταυρωμένου εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου.

Most Popular