Ατσιπόπουλο

Το Ατσιπόπουλο είναι ένα χωριό του νομού Ρεθύμνου  7 περίπου χιλιόμετρα δυτικά από το Ρέθυμνο, μετά το Πανόραμα  και το Βιολί Χαράκι.

Για την ονομασία του χωριού μια εκδοχή κάνει λόγο για το λατινικό Aci populo (τραχύς Λαός) εξαιτίας της τραχύτητας των κατοίκων σε παλαιότερες εποχές, ενώ μια άλλη το εξηγεί ως «αστυπόπουλο» που σημαίνει μικρό καστροχωριό. Η επικρατέστερη πάντως, είναι αυτή που λέει ότι το Ατσιπόπουλο προέρχεται από τη λέξη ατσιπάς και έχει τις ρίζες της στην αραβική λέξη χατζίπ, που σημαίνει θυρωρός ή φρουρός. Οι Σαρακηνοί της περίοδο της αραβοκρατίας χρησιμοποιούσαν για φρουρούς των ανακτόρων Αιθίοπες δούλους, που τους έλεγαν (χ)ατσιπά, όπως και οι Βυζαντινοί αργότερα. Στα στρατεύματα του Νικηφόρου Φωκά, που έφτασαν μετά την απελευθέρωση του νησιού από τους Άραβες, υπήρχαν ατσιπάδες, Βούλγαροι και Αρμένοι στρατιώτες, που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη και από τα ονόματά τους ονομάστηκαν και τα χωριά Ατσιπόπουλο, Ατσιπάδες, Αρμένοι, Βουλγάρω, Βαρβάροι και άλλα.

Η θέση του χωριού είχε στρατηγική σημασία και για αυτό συμμετείχε σε πολλές επαναστάσεις, όμως το 1866 καταστράφηκε από τους Τούρκους, ενώ τον 20ό αιώνα, συμμετείχε και στην αντίσταση κατά των Γερμανών.

Το Ατσιπόπουλο, τόπος καταγωγής του Γεώργιου Χορτάτση, ποιητή της «Θυσίας του Αβραάμ» και της «Ερωφίλης», ήταν από τα πιο πλούσια χωριά του Ρεθύμνου χάρη στην αγγειοπλαστική μικρών πήλινων οικιακών σκευών, τα χαρούπια (για ζωοτροφές και παραγωγή ζάχαρης), αλλά και την παραγωγή βελανιδιού μέχρι τη δεκαετία του 1960. Μεγάλη έκταση της περιοχής καλύπτεται από μέρος του μοναδικού δάσους ήμερης βελανιδιάς της Κρήτης.

Μάλιστα, ο ναός της Αγίας Ζώνης, της προστάτιδας της βελανιδιάς χτίστηκε για να διασώσει το βελανιδοδάσος από την αρρώστια που έπληξε τα δέντρα το 1885.Μετά τη λιτάνευση στα δάση, η αρρώστια σταμάτησε. Άλλες εκκλησίες του χωριού είναι η Παναγία – Κοίμηση Μεσοχωριανή, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, κτίσμα της βυζαντινής οικογένειας των Χορτάτζηδων του 12ου αιώνα και ο Άγιος Αντώνιος,  μέσα σε μια σπηλιά στα δυτικά ενός φαραγγιού στη θέση Ζουρίδες. Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι δίκλιτη αφιερωμένη στον Άγιο Ελευθέριο και τον Άγιο Χαράλαμπο, ενώ υπάρχουν και πολλές άλλες.

Από τη δεκαετία του 1990 και έπειτα, το Ατσιπόπουλο έχει αναπτυχθεί τουριστικά ως προάστιο της πόλης του Ρεθύμνου, διατηρώντας το βενετσιάνικο χαρακτήρα του παντρεμένο με την κρητική αρχιτεκτονική. Σήμερα το Ατσιπόπουλο αποτελεί πόλο έλξης τουριστών τις καλοκαιρινές περιόδους, αφού υπάρχουν υποδομές για διαμονή όπως μικρές ξενοδοχειακές μονάδες, αλλά και ταβέρνες με ντόπιο φαγητό, καφενεία και μαγαζιά. Από το 2014 διεξάγεται ο αγώνας δρόμου Νικηφόρειος Δρόμος  προς τιμήν του Νικηφόρου Φωκά και περνάει από το χωριό.