Πατσός

Η Πατσός στο νομό Ρεθύμνου  είναι ένα χωριό κοντά στους πρόποδες του υψώματος Σωρός και απέχει 30 περίπου χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο.

Όσον αφορά την ονομασία του χωριού, υπάρχουν πολλές εκδοχές, με πιθανή αυτή που κάνει λόγο για το επώνυμο Pazo, που αναφέρεται στα έγγραφα του Δουκικού αρχείου του Χάνδακα. Υπάρχουν τοπωνύμια με το όνομα Πατσός και στην Αργυρούπολη. Μια άλλη εκδοχή αναφέρει ότι το όνομα προέρχεται από τη λατινική PAX (ειρήνη).

O μικρός σε πληθυσμό κατάφυτος οικισμός της Πατσού, χτισμένος σε υψόμετρο 490 μέτρων κατοικείται από τα πρώτα μινωικά χρόνια, ίσως και νωρίτερα, όπως αποδεικνύεται από τα ευρήματα στο σπήλαιο Αγίου Αντωνίου. Το χωριό αναφέρεται στο έργο του Barozzi το 1577, ενώ στην απογραφή του 1881 αναφέρεται Πατσώ με 14 Χριστιανούς και 287 Τούρκους κατοίκους.

Οι κάτοικοι της Πατσού παράγουν πολλά προϊόντα καλής ποιότητας, όπως λάδι, καρύδια, κεράσια, οπωρικά, εσπεριδοειδή. Η πυκνή βλάστηση και οι καλλιέργειές του οφείλονται στις πολλές πηγές νερού που διαθέτει και τρέχουν νερό ολόκληρο το χρόνο.

Ένα από τα αξιοθέατα στην Πατσό για τον επισκέπτη της είναι το φαράγγι Πατσού, 3 χιλιόμετρα από το χωριό και φιλοξενεί περίπου 80 είδη χλωρίδας και 24 είδη πανίδας, εκ των οποίων πολλά  αποτελούν προστατευόμενα είδη. Το φαράγγι, ένας μικρός βοτανικός κήπος με γιγάντια πλατάνια, μικροσκοπικές σολενόψις (Solenopsis Minuta) και ενδημικά βερμπάσκο (Verbascum Arcturus), θεωρείται εύκολο στη διάβασή του και αξιοποιημένο από τη δασική υπηρεσία, ενώ διαθέτει υποδομή για πικ-νικ, πηγή με συνεχώς τρεχούμενο νερό και παρατηρητήριο πουλιών. Δίπλα από το φαράγγι υπάρχουν παραδοσιακές ταβέρνες με ντόπιες γεύσεις.

Βόρεια του χωριού, στο φαράγγι Πατσού, βρίσκεται το σπήλαιο Αγίου Αντωνίου, τόπος λατρείας του Κραναίου Ερμή στο οποίο βρέθηκαν ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα ειδώλια και ένα αγαλματίδιο του μυθικού θεού Πάνα. Μέσα στο χωριό βρίσκεται o ερειπωμένος ναός της Γέννησης της Θεοτόκου, ο οποίος ήταν μητροπολιτικός ναός το 1357. Σύμφωνα με την παράδοση, ο ναός αυτός είχε 101 πορτοπαράθυρα.

Επίσης, ο επισκέπτης μπορεί να διαβεί το μονοπάτι που έχει διαμορφωθεί κατάλληλα από το σπήλαιο έως το Φράγμα Ποταμών.