Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας

Ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας ήταν ο φωτισμένος κληρικός της Άμφισσας την περίοδο που ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση του 1821. Πήρε ενεργό μέρος στην οργάνωση του Αγώνα των Ελλήνων αλλά και στις μάχες που ακολούθησαν. Πρωτοστάτησε στην πολιορκία του Κάστρου των Σαλώνων, στο πλευρό των ξακουστών οπλαρχηγών της Ρούμελης, όπως ο Αθανάσιος Διάκος, ο Πανουργιάς και ο Δυοβουνιώτης.

Ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας γεννήθηκε το 1780 στη Δεσφίνα και εχρίσθη μοναχός το 1797 στην Παλαιά Μονή Τιμίου Προδρόμου. Στη συνέχεια έμεινε για λίγο καιρό στο μοναστήρι του Όσιου Λουκά στον Ελίκωνα και κατόπιν κλήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και έγινε Επίσκοπος Σαλώνων. Μαζί με τον Πατριάρχη Γρηγόριο τον Ε’ προετοίμασαν την Επανάσταση και τη συμμετοχή της εκκλησίας στον Αγώνα.

Ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας ευλόγησε τα όπλα των Ελλήνων αρματολών και μετά την πτώση του Κάστρου των Σαλώνων άφησε τα άμφια και έγινε μέλος των στρατιών τους. Πολέμησε στην μάχη της Αλαμάνας, στο πλευρό του Αθανάσιου Διάκου, όπου και τραυματίστηκε θανάσιμα. Ο Επίσκοπος Σαλώνων Ησαΐας πέθανε στις 22 Απριλίου 1821 στη θέση Χαλκώματα.

Στην πατρίδα του Επισκόπου Σαλώνων Ησαΐα, τη Δεσφίνα, σώζεται ως σήμερα η οικία του, η οποία λειτουργεί ως μουσείο για τη ζωή και το έργο του.