Φύσκος

Η αρχαία πόλη Φύσκος, η οποία αποτέλεσε τον ιερό οικισμό των Εσπερίων Λοκρών, ήταν χτισμένη στη θέση όπου σήμερα βρίσκεται η κωμόπολη του Μαλανδρίνου σε υψόμετρο 580 μέτρων, στους πρόποδες της Γκιώνας.

Ο Φύσκος φέρεται να πήρε το όνομά του από τον ομώνυμο εγγονό του Δευκαλίωνα και γιο του Αμφικτίωνα, που βασίλεψε στην περιοχή.

Ερείπια, τείχη, στήλες και επιγραφές από τον Φύσκο σώζονται διάσπαρτες στο λόφο νότια του Μαλανδρίνου εκεί όπου βρίσκεται σήμερα το νεκροταφείο της κωμόπολης. Το πιο σημαντικό στοιχείο για την ύπαρξη του Φύσκου, που τον 4ο π.Χ. αιώνα αποτέλεσε την έδρα του κοινού των Εσπερίων Λοκρών, είναι τα ερείπια του κάστρου με θέα προς τον κάμπο και τη λίμνη του Μόρνου.

Κατά καιρούς ερευνητές και αρχαιολόγοι έχουν εντοπίσει διάσπαρτες επιγραφές σε λίθινες πλάκες που αποτελούν απόδειξη για την περιοχή στην οποία είχε χτιστεί ο Φύσκος. Κάποιες από αυτές εντοπίστηκαν σε ξωκλήσια, άλλες σε δάπεδο ιερών ναών και η πιο σημαντική το 1947 σε πλακόστρωτο αυλής. Στη συγκεκριμένη επιγραφή εντοπίστηκε διάταγμα τιμής για κάτοικο που χρονολογείται στα μέσα του 4ου π.Χ. αιώνα οπότε και άκμασε ο αρχαίος Φύσκος.