Βοιόν

Το Βοιόν ή Βοϊόν ήταν μία από τις πόλεις της αρχαίας Δωρικής Τετράπολης της Φωκίδας, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη. Σήμερα στους πρόποδες του Παρνασσού σώζονται ερείπια της ακρόπολης και άλλων αρχαίων κτισμάτων. Κάτω από τα ερείπια της ακρόπολης του Βοιού βρίσκεται σήμερα το χωριό Μαριολάτα της Γραβιάς. Έχει αποδειχθεί, βάσει ευρημάτων, ότι η περιοχή κατοικείται από την Μυκηναϊκή περίοδο ως τις μέρες μας αδιάκοπτα.

Οι αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί, όπως ο Ηρόδοτος και ο Θουκιδίδης, αλλά και ο περιηγητής Παυσανίας μεταγενέστερα αναφέρονται στο Βοιόν, που ήταν μια από τις κύριες πόλεις – κράτη της κεντρικής Ελλάδας. Ο Παυσανίας ειδικά αναφέρει το Βοιόν με το όνομα Χαράδρα, που επικράτησε για τον οικισμό έως την πρόσφατη ιστορία του, και σημειώνει πως απείχε 20 στάδια από τη Λιλαία, τη γειτονική πόλη που καταστράφηκε κατά τους Περσικούς Πολέμους, το 480 π.Χ.

Το αρχαίο Βοιόν δεν έχει ανασκαφεί επαρκώς, εντούτοις τα ερείπια των τειχών και των πύργων της πόλης έχουν χαρακτηρισθεί μνημεία από το 1982. Η ακρόπολη του Βοιού βρίσκεται στην κορυφή του λόφου του Αγίου Αθανασίου, έτσι που έχει άπλετη θέα όλης της κοιλάδας και της περιοχής που συνδέει τη Γραβιά, τη Λιλαία, τη Μαριολάτα και το Πολύδροσο. Κάτω από την αρχαία ακρόπολη, έχει ανασκαφεί μια παλαιοχριστιανική εκκλησία, χτισμένη σε ρυθμό βασιλικής, γεγονός που πιστοποιεί τη συνεχή κατοίκηση του οικισμού κατά την ιστορική πορεία.

Το Βοιόν σήμερα είναι εύκολα επισκέψιμο από το χωριό της Μαριολάτας.