Μονή Αρκαδίου

Η μονή Αρκαδίου στο νομό Ρεθύμνου  βρίσκεται κοντά στο χωριό Αμνάτος, 23 περίπου χιλιόμετρα ανατολικά του Ρεθύμνου, στις βορειοδυτικές πλαγιές του Ψηλορείτη και αποτελεί ίσως το ιερότερο σύμβολο των Κρητικών για την ελευθερία.

Χτισμένη σε υψόμετρο 500 μέτρων, πάνω σε ένα εύφορο υψίπεδο με ελαιώνες, αμπελώνες, πεύκα, κυπαρίσσια και πρίνους, η μονή Αρκαδίου πιθανολογείται ότι ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Αρκάδιο τον 12ο αιώνα, αλλά η πρώτη ολοκληρωμένη φρουριακή μορφή της δημιουργήθηκε την τελευταία περίοδο της ενετοκρατίας, γύρω στο 1580. Μια άλλη εκδοχή αναφέρει ότι το όνομά της οφείλεται σε κάποιον μοναχό Αρκάδιο που ίδρυσε τη μονή.

Η μονή Αρκαδίου που ονομάστηκε και Τσανλί Μαναστίρ, δηλαδή δικαιούχος κώδωνας, αφού οι μοναχοί της μονής είχαν αποσπάσει το δικαίωμα από τους Τούρκους να χτυπούν την καμπάνα αντί για το σήμαντρο, απέκτησε αρχικά φήμη κυρίως ως κέντρο αντιγραφής ελληνικών χειρογράφων, εργασία που είχαν επωμιστεί οι καλόγεροι του μοναστηριού. Επίσης, ήταν γνωστό και για τα περίτεχνα κεντητά άμφια που δημιουργούσε.

Η μονή Αρκαδίου είναι ίσως το ιστορικότερο μοναστήρι της Κρήτης, που η UNESCO την έχει χαρακτηρίσει ως Ευρωπαϊκό Μνημείο Ελευθερίας. Εδώ συγκεντρώθηκαν οι αρχηγοί των επαναστατών για να κατευθύνουν τον αγώνα το 1866, όταν κηρύχθηκε η Κρητική Επανάσταση. Ο αρχηγός των τουρκικών δυνάμεων ζήτησε από τον ηγούμενο Γαβριήλ Μαρινάκη να διώξει την επιτροπή των επαναστατών για να μην καταστρέψει το μοναστήρι, αλλά ο ηγούμενος αρνήθηκε. Ο Μουσταφά Ναϊλή Πασάς, συγκεντρώνοντας 15.000 τούρκους με 30 κανόνια, επιτέθηκε στα 964 άτομα που βρίσκονταν στη μονή (259 ήταν πολεμιστές, καλόγεροι και χωρικοί και 705 ήταν γυναικόπαιδα). Ξημερώματα της 9ης Νοεμβρίου, ενώ οι τούρκοι γκρέμιζαν την πύλη, οι υπερασπιστές της μονής Αρκαδίου με την προτροπή του ηγούμενου Γαβριήλ,  πήραν την απόφαση της εθελοθυσίας από το να παραδοθούν στους Τούρκους, ανατινάζοντας την πυριτιδαποθήκη μαζί με τους εισβολείς αλλά και τους ίδιους.

 Μετά την απελευθέρωση της Κρήτης, το μοναστήρι ξαναχτίστηκε σύμφωνα με το αρχικό του σχέδιο και έχει σχήμα φρουρίου με ογκώδεις εξωτερικούς τοίχους, με επιρροές στην αρχιτεκτονική του από την πρώτη αναγεννησιακή περίοδο, το γοτθικό και κλασσικό ρυθμό και πρώιμο μπαρόκ. Από τα κτίσματα της μονής Αρκαδίου το σημαντικότερο είναι ο δίκλιτος ναός της, αφιερωμένος στον Άγιο Κωνσταντίνο και τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Στις στέγες των βοηθητικών οικημάτων υπάρχουν επάλξεις, σκοπιές και τυφεκιοθυρίδες.

Στο εκκλησιαστικό μουσείο μονής Αρκαδίου  υπάρχουν ευρήματα από το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, κειμήλια της μονής, όπλα, άμφια, βυζαντινές εικόνες, οστεοφυλάκιο των νεκρών και άλλα. Γύρω από τη μονή Αρκαδίου υπάρχουν πολλά γραφικά εξωκλήσια, ενώ δίπλα από τη μονή ξεκινάει το όμορφο Αρκαδιώτικο Φαράγγι .

Most Popular